Nieuw Realisme

Openingsbrief .. aan wie nog gelooft dat waarheid ertoe doet …

Beste lezer,

Ik schrijf zoals ik adem: zonder masker, zonder de beleefdheid van woorden die vooral bedoeld zijn om afstand te houden. Ik ben geen professor en ik pretendeer het niet te zijn. Ik ben gewoon Danny Hallaert, gerant en uitbater van een tapas-sharing food concept in De Panne, iemand die dagelijks met echte mensen praat, echte problemen ziet en echte keuzes moet maken. Ik hou van klare taal, van zinnen die een mens begrijpen kan na een lange werkdag, van gedachten die geen toestemming vragen om echt te zijn. Waarheid is geen bezit van een kaste; ze is een plek waar iedereen kan gaan staan.

Ik heb in mijn leven veel gezien. Mensen die hard werken en nooit klagen. Anderen die praten over rechtvaardigheid maar niet weten wat verantwoordelijkheid betekent. Jonge mensen die op zoek zijn naar betekenis, maar verdwalen in gemak en excuses. Ik heb gelachen met vrienden tot diep in de nacht, en gehuild in stilte omdat ik zag hoe een samenleving die ooit gebouwd was op eer en trots langzaam afgleed naar gemak en schijn. Maar boven alles heb ik geleerd dat waarheid niet sterft; ze verbergt zich enkel even wanneer leugen luid praat.

Waarheid begint niet in de wereld buiten ons, maar in de mens zelf. De grootste stap naar vooruitgang begint telkens opnieuw bij het durven toegeven van onze eigen fouten en inzichten. De eerste waarheid is niet over politiek, niet over jongeren, niet over economie, maar over jezelf: erkennen waar je wegkeek, waar je loog, waar gemak het haalde van verantwoordelijkheid. Die individuele eerlijkheid is de eerste stap naar oplossingen. Zonder die nederigheid worden alle theorieën en meningen lucht.

Ik heb dat zelf ondervonden. Jarenlang heb ik opiniestukken geschreven die soms scherp waren, soms hard, maar altijd met één bedoeling: niet enkel kritiek geven, maar ook oplossingen aanreiken. Want kritiek zonder plan is goedkoop. Wie iets wil verbeteren, moet ook durven tonen hoe het beter kan. Maar in die jaren was ik tegelijk iemand met een ander leven na sluitingstijd: tien jaar nachtleven, alcohol als routine, lachen aan de buitenkant, vluchten aan de binnenkant. Alcohol maakt stilte prettig en waarheid mager. Mijn herstel begon pas toen ik stopte met mezelf te sparen en gewoon durfde te kijken naar wat waar was: ik had een drankprobleem, en dat probleem stuurde mijn keuzes. Pas toen kon ik veranderen. Pas toen ik de waarheid niet langer uitbesteedde, werd vrijheid mogelijk.

Toch kwam het echte filosofische keerpunt pas toen de wijze man uit mijn opiniestukken — degene naar wie ik soms verwijs als spiegel en correctie — op een dag tegen mij zei dat ik enkel zag wat ik wílde zien. Die zin was klein, maar had de kracht van een storm. Hij sneed door mijn overtuiging, door mijn trots, door het comfort van "ik heb gelijk". Eerst voelde ik boosheid. Daarna stilte. En in die stilte ontdekte ik de pijnlijke waarheid: mijn gelijk stond tussen mij en de werkelijkheid. Ik bevestigde mezelf zonder echt te kijken. Ik redeneerde niet meer om te begrijpen, maar om te bewijzen.

Dat moment was de geboorte van Nieuw Realisme. Ik besefte dat realisme geen koude houding is, maar een moedige. Het is de weigering om nog te vluchten. Realisme is simpel: waarheid vóór gelijk — eerst bij jezelf. Dat principe bracht orde in mijn leven, in mijn werk, in mijn denken. Niet omdat het makkelijk is, maar omdat het nodig is.

Als uitbater in de horeca heb ik elke dag een praktische leerschool: personeel dat uitvalt, jongeren die verantwoordelijkheid verwarren met last, klanten met verwachtingen en verhalen, rustige dagen en dagen waarop niets werkt behalve eerlijkheid. De horeca laat niets toe, behalve de realiteit. Je kunt niet wegkijken van een probleem, want je ziet het meteen in mensen hun ogen. Twee handen, een keuken, een waarheid: doe wat juist is, ook als niemand kijkt. Dat is Nieuw Realisme in zijn meest directe vorm.

Langzaam kregen de losse gedachten en ervaringen vorm in vijf pijlers: waarheid, verantwoordelijkheid, vrijheid, passie en liefde. Ze kwamen niet uit theorie, maar uit vallen en opstaan, uit nachten van twijfel en dagen van helderheid. Waarheid zonder liefde wordt hard. Liefde zonder waarheid wordt blind. Vrijheid zonder verantwoordelijkheid wordt chaos. Passie zonder richting wordt vernietiging. En verantwoordelijkheid zonder vrijheid wordt slavernij. Die vijf pijlers vormen nu het kompas van Nieuw Realisme.

Nieuw Realisme is geen partij, geen systeem, geen ideologie. Het is een houding die telkens opnieuw begint met dezelfde vraag: wat is waar? En durf ik dat te zien, ook als het mij niet uitkomt? Wie de waarheid wil dienen, moet eerst zijn eigen filters herkennen: trots, angst, gemak, vluchtgedrag. Daarna pas kan realisme een kracht worden die oplossingen brengt in plaats van woorden.

Deze brief en het werk dat hierop volgt, is mijn poging om de stilte te herstellen tussen denken en zijn. Om terug te keren naar de plaats waar waarheid vanzelf spreekt. Om aan te tonen dat waarheid geen luxe is, maar noodzaak. Niet als dogma, niet als partijprogramma, maar als uitnodiging. Een uitnodiging tot eerlijkheid — eerst met jezelf, dan met de wereld. Een uitnodiging om opnieuw te leren kijken. Naar jezelf, naar anderen, naar de realiteit die niet vraagt om applaus, maar om aandacht.

Dit boek en deze website zijn geen einde, maar een begin. Een begin van een open ideologie die zichzelf laat corrigeren door feiten, logica, menselijkheid en redelijkheid. Ik vraag niet dat je mij volgt. Ik vraag alleen dat je mee kijkt. Dat je jezelf toestaat om te twijfelen aan wat je dacht te weten, en dat je open blijft voor wat klopt niet voor wat comfortabel is.

Als je deze bladzijde verder omslaat, doe het dan niet als lezer, maar als mens. Niet om te oordelen, maar om te begrijpen. Niet om gelijk te krijgen, maar om dichter bij waarheid te komen.

Waarheid kent altijd een beginpunt, en bij mij begon het met luisteren naar dingen die ik liever niet hoorde. De horeca heeft mij geleerd dat ieder gesprek, iedere fout, iedere mislukking een spiegel kan zijn. Niet alleen voor wie tegenover je zit, maar vooral voor wie erin kijkt. De werkvloer is een harde leraar: er is geen tijd voor theorie, geen schuilplaats voor excuses. Of je neemt verantwoordelijkheid, of je doet alsof. Er bestaat niets tussenin.

Ik zie elke dag mensen die doen alsof. Niet uit slechtheid, maar uit gewoonte. Meningen zijn snel gemaakt, standpunten zijn snel ingenomen, maar verantwoordelijkheid stellen we uit tot morgen. Deze mentaliteit bleef ik terugzien in mijn personeel, in klanten, in vriendschappen, maar ook in mezelf. Misschien zelfs vooral in mezelf. Daarom kon Nieuw Realisme nooit beginnen als beschuldiging van anderen; het moest starten als erkenning van eigen tekort.

De waarheid is meestal niet ingewikkeld. Ze is gewoon pijnlijk. Ze vraagt niet om diploma's, maar om nederigheid. De moeilijkste inzichten zijn vaak de eenvoudigste woorden die we jaren vermijden: ik heb het fout gezien.Ik heb niet geluisterd.Ik heb alleen bevestigd wat ik wilde geloven. Het erkennen van individuele fouten is de eerste echte stap richting oplossingen, zowel in een mens als in een samenleving. Nieuw Realisme is niets anders dan die stap blijven zetten, elke dag opnieuw.

Ik heb vaak gezegd dat ideologieën falen, en dat meen ik nog steeds, maar ik durf nu ook zeggen dat mensen falen omdat ideologieën hen de kans geven om niet meer zelf te denken. De oude systemen zijn comfortabel omdat ze klaarstaan met antwoorden voordat je een vraag stelt. Nieuw Realisme doet het omgekeerde: het begint met een vraag waarop het antwoord nog niet vastligt. Dat voelt ongemakkelijk, maar het is de enige manier waarop waarheid kan ademen.

Mijn alcoholverleden heeft mij dit duidelijk gemaakt. De roes was mijn ideologie. Hij gaf me excuses, hij gaf me stilte, hij gaf me uitstel. Herstel begon pas toen ik één zin tegen mezelf durfde te zeggen: ik wil niet meer liegen. Niet tegen anderen, maar tegen mezelf. Waarheid was geen theorie, maar een beslissing — dagelijks, soms elk uur opnieuw. Dat inzicht werd later de filosofische basis: waarheid is geen overtuiging, waarheid is een houding. Hetzelfde geldt voor politiek, economie, werkethiek, opvoeding, media, vriendschap en liefde. Je kunt alles verzachten met woorden, maar de waarheid zelf blijft altijd staan. Wie haar niet toelaat, betaalt later. Mensen, ondernemingen, steden, landen — allemaal falen op dezelfde manier: niet door gebrek aan kennis, maar door gebrek aan eerlijkheid.

Nieuw Realisme is geen nieuw geloof. Het is een herinnering. Een herinnering aan iets dat iedereen ooit heeft geweten maar steeds vaker vergeet: waarheid is geen gewicht, ze is bevrijding. Verantwoordelijkheid is geen straf, ze is richting. Vrijheid is geen vlucht, ze is moed. Passie is geen uitbarsting, ze is vuur dat je voedt. En liefde is niet alleen een gevoel, maar een keuze die steeds weer begint bij waarheid.

Ik vraag niemand om mijn gelijk. Ik vraag alleen dat we opnieuw beginnen bij wat klopt. Niet bij wat we hopen, niet bij wat ons applaus geeft, niet bij wat iedereen herhaalt. Gewoon bij wat waar is. Nieuw Realisme is daarom geen eindpunt, maar een begin. Het begint elke dag opnieuw wanneer iemand besluit niet langer te vluchten in opinies, ideologieën of verslavingen. Het begint wanneer iemand één zin durft uitspreken, zonder excuses of maskers: dit is waar. De reden dat ik Nieuw Realisme wil benoemen, opschrijven en delen, is niet omdat ik denk dat ik de waarheid in pacht heb. Integendeel. Ik denk dat waarheid groter is dan ik. Groter dan iedere persoon. Waarheid is iets dat blijft bestaan wanneer wij zwijgen, wanneer wij liegen, wanneer wij vluchten. Ze wacht geduldig. Altijd. Het enige wat ik probeer te doen, is een manier vinden om haar terug zichtbaar te maken. Mensen vragen mij soms waarom ik zoveel nadruk leg op eerlijkheid, op kijken, op zelfonderzoek. Omdat dat het enige is dat je nooit kunt uitbesteden. Kennis kun je kopiëren, meningen kun je overnemen, idealen kun je lenen, maar echt kijken naar jezelf moet je zelf doen. Het is een oefening die niemand voor jou kan uitvoeren. Ik heb dat geleerd in de horeca. In de keuken bestaan geen theorieën; er bestaan alleen momenten waarop iets lukt of niet lukt. Of een bord juist is, of niet. Of een klant tevreden vertrekt, of niet. De realiteit heeft geen ruimte voor excuses. Maar echte verandering begint pas wanneer je bereid bent in de spiegel te kijken zonder verdediging. Het heeft geen zin om te zeggen dat jongeren geen discipline hebben als je niet eerst durft toegeven waar jij zelf gemak boven keuze hebt geplaatst. Het heeft geen zin om te klagen over mentaliteit wanneer je niet onderzoekt waar je zelf lang geen richting had. Verandering is nooit een collectieve beweging die buiten ons begint; ze start als iets heel kleins in een mens die zegt: hier ben ik tekortgeschoten. Die individuele eerlijkheid is de eerste stap naar echte oplossingen. Zonder die nederigheid worden alle debatten hol. Ik heb dat op de hardste manier geleerd. Jarenlang heb ik geschreven over verantwoordelijkheid terwijl ik zelf vluchtte in nachten die niets oplosten. Ik heb tien jaar lang drank gebruikt als uitstel van inzicht. Alcohol is een slimme leugenaar: ze stelt de waarheid uit zonder haar te laten verdwijnen. Mijn ommekeer kwam pas toen ik stopte met redeneren en begon met kijken. Gewoon kijken naar wat waar was, niet naar wat ik hoopte dat waar zou zijn. Vanaf dat moment moest de excuses weg. En dat heeft pijn gedaan, maar het heeft mij vrij gemaakt. Daarom weet ik dat eerlijkheid geen luxe is, maar een noodzakelijke basis. Ik ben begonnen met schrijven omdat woorden een manier waren om niet langer te vluchten. Want woorden maken dingen zichtbaar. Ze zetten gedachten vast. Je kunt niet weglopen voor een zin die zwart op wit staat.

Nieuw Realisme kwam niet uit boeken of theorieën. Het is ontstaan in situaties waar geen tijd is voor leugens. In service op een zaterdagavond wanneer alles tegelijk fout gaat en je kunt kiezen tussen paniek of helderheid. In gesprekken met jongeren die vrijheid verwarren met vrijblijvendheid. In momenten waarop iemand zegt dat respect begint bij wat je zelf doet, niet bij wat je eist van anderen. Dat zijn lessen die je niet krijgt in bibliotheken, maar in echte ruimtes met echte mensen.

Ik ben begonnen met opiniestukken, daarna met essays, daarna met hoofdstukken. Pas de laatste maanden besefte ik dat dit geen losse dingen meer zijn. Het is een verhaal dat wil bestaan. Een geheel dat vraagt om vorm. Ik denk dat de reden waarom ik dit blijf schrijven eenvoudig is: waarheid lucht op. Zelfs als ze moeilijk is. Iedereen die ooit echt eerlijk is geweest tegenover zichzelf, kent dat gevoel. Het is geen triomf. Het is rust. Het is stilte. Het is een einde aan discussies met jezelf. Mensen denken soms dat eerlijkheid hard is, maar eerlijkheid kan zacht zijn. Eerlijkheid kan iemand redden. Eerlijkheid kan richting geven. De horeca heeft mij geleerd dat je niet hoeft te roepen om duidelijk te zijn. Soms is het stilste woord het belangrijkste woord. Want achter iedere mening zit een vraag, en achter iedere vraag zit een behoefte die vaak niet wordt uitgesproken.

Nieuw Realisme is ontstaan uit dat soort plekken. Uit momenten waarop ik merkte dat grote theorieën niet helpen als je niet eerst durft te kijken naar wat dichtbij is. Naar hoe je leeft, hoe je luistert, hoe je kiest. Het gaat niet om grote principes die je uitroept op televisie, maar om kleine beslissingen die je neemt wanneer niemand kijkt. Dat is waar eerlijkheid begint.Daarom wil ik niets opleggen met dit boek. Ik wil geen systeem verkopen, geen waarheid claimen, geen methode prediken. Ik wil alleen een houding delen: kijken. Gewoon kijken. Zonder masker. Zonder vlucht. Zonder het verlangen om gelijk te hebben. Alleen met de wil om te begrijpen wat waar is, en wat dat van ons vraagt.

Als jij verder leest, vraag ik je om dezelfde stap te nemen. Niet de stap naar een lijst met regels, maar de stap naar aanwezigheid. Want de echte strijd is nooit tussen mensen onderling. De echte strijd vindt plaats tussen wat waar is en wat we liever zouden geloven. Maar eerlijkheid zonder richting verdwaalt. Daarom kreeg dit project vorm. Wat begon als losse notities, nachtelijke reflecties, gesprekken en opiniestukken, heeft zich door de tijd heen geordend in een boek dat zich zelf lijkt te schrijven. Niet als een gesloten systeem, maar als een wegwijzer. Het heeft vijf grote hoofdstromen, vijf wegen die telkens opnieuw vertrekken van hetzelfde beginpunt: kijken naar wat waar is. Deze hoofdstromen zijn geen wetten en geen ideologische kamers; ze zijn plekken waar denken, ervaring en inzicht elkaar raken. Ze vormen samen de kern van dit werk.

Rond die hoofdstromen liggen de bijlagen, niet als "extra" of "naschrift", maar als levende adem van het geheel. Ze bestaan omdat waarheid zich nooit laat afsluiten door een einde. Iedere bijlage is een deur die openblijft naar nieuwe inzichten, nieuwe vragen, nieuwe confrontaties. Er zijn stukken die voortkomen uit persoonlijke ervaringen, stukken die politiek worden omdat realiteit onvermijdelijk politiek is, en stukken die filosofisch zijn omdat eerlijkheid soms stil moet nadenken. Het zijn stukken die niet werden geschreven als afsluiting, maar als uitnodiging.

De reden dat ik deze bijlagen niet weglaat, is omdat ik niet geloof in gesloten boeken. Waarheid kun je niet opsluiten tussen twee kaften. Dit werk is een momentopname van denken in beweging. Het is een verslag van waar ik vandaag sta, wetende dat morgen alles helderder kan worden. Daarom staan er cahiers naast de hoofdstromen: kleinere bundels waarin die helderheid dieper wordt uitgewerkt. Cahiers bestaan omdat sommige waarheden pas zichtbaar worden wanneer je dichterbij kijkt, wanneer je inzoomt op één onderwerp, één principe, één vraag. Het boek dat je nu in handen hebt, is dus geen eindpunt, maar een kaart. Een kompas, misschien. Een gids die niet zegt: "Hier is de waarheid," maar die fluistert: "Kijk hier, kijk nog eens, kijk zonder angst." De structuur is duidelijk genoeg om richting te geven, maar open genoeg om niet te verstarren. Wat je leest, kan worden aangevuld, herzien, verdiept. Waarheid beweegt mee met inzicht, en daarom is Nieuw Realisme geen leer, maar een praktijk.

Je zult zien dat niets in dit boek definitief is. Geen enkel hoofdstuk pretendeert af te zijn. De logica van Nieuw Realisme is dat waarheid zich steeds blijft tonen, telkens in een andere gedaante, telkens op een ander niveau van leven. Soms in werk, soms in relaties, soms in politiek, soms in stilte, soms in mislukkingen. Daarom bestaat dit project uit delen én uit bijlagen. Uit structuur én vrijheid. Uit hoofdstukken én cahiers. Het is niet geschreven om te sluiten, maar om te openen. Ik hoop dat je dit boek leest zoals ik het heb geschreven: met aandacht, met twijfel, met eerlijkheid. En vooral met de bereidheid om verder te kijken dan woorden. De waarheid is er altijd. Soms verborgen, soms luid aanwezig, soms pijnlijk, soms zacht. Maar altijd aanwezig. En dit boek wil niets anders dan haar zichtbaarheid vergroten. Wie hier begint, begint niet met een doctrine, maar met een blik. En blik is alles. Want wie leert kijken, leert leven. Dit boek is een uitnodiging om daarmee te beginnen. Wat volgt is de opbouw. We starten bij kijken. Dan denken. Dan zijn. De rest blijft open, zoals waarheid hoort te zijn.

Dit boek draagt één naam, maar vele stemmen. Het is geschreven in avonden en ochtenden, in momenten van rust en momenten van strijd, in decadente nachten en stille middagen. Het is niet voltooid. Het zal nooit helemaal voltooid zijn. Dat is niet zijn zwakte, maar zijn eerlijkheid. Het blijft open, zoals waarheid open blijft voor wie durft te kijken. Het Perkament van Zijn begon in stilte, groeide in gesprekken, vond vorm in keuken en kantoor, in fouten en herstel, in denken en doen. Nu staat het hier in jouw handen, als uitnodiging om te beginnen waar alles begint: bij kijken. Kijken zonder oordeel, zonder vlucht, zonder angst voor wat zichtbaar wordt. De rest ontwikkelt zich onderweg.

De Panne, aan de rand van land en zee,

waar begin en einde elkaar raken,

2025

"Veritas non est inventa, sed visa."

(De waarheid wordt niet gevonden, maar gezien.)

…

silentium inter verba est verum

(de stilte tussen woorden is waarheid)

Danny Hallaert              Nieuw Realisme        Aperta Ideologia